Ο Καλλιτέχνης

000109 Γιάννης Μηταράκης, Αυτοπροσωπογραφία, 1937, ελαιογραφία σε καμβά, 103 × 85 εκ.

Ο Μηταράκης υπήρξε ένας ζωγράφος της φύσης· ήταν κατεξοχήν τοπιογράφος και σε αυτή τη θεματική έδωσε το σπουδαιότερο έργο του. Ελάχιστα ασχολήθηκε με τη νεκρή φύση, τα εσωτερικά, την ηθογραφία, την ανθρώπινη μορφή. Αυτό δεν σημαίνει ότι κατά περιόδους δεν φιλοτέχνησε γυμνά και πορτρέτα. Ζωγράφισε την αυτοπροσωπογραφία του αρκετές φορές μέσα στα χρόνια. Η παλιότερη χρονολογείται στα 1921 (σήμερα αφανής), η τελευταία (σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη) έγινε περί το 1960. Η αυτοπροσωπογραφία του στη συλλογή της Δημοτικής Πινακοθήκης είναι, ωστόσο, η πιο εμβληματική. Φιλοτεχνήθηκε το 1937, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ζωγράφος έμπαινε στην ωριμότητα εγκαταλείποντας τον εξπρεσιονισμό των προηγούμενων ετών και υιοθετώντας μια ρεαλιστική γραφή με αναφορές στη ζωγραφική του Δημήτρη Γαλάνη και του Αντρέ Ντεραίν. Ο ζωγράφος εικονίζεται στον πίνακα κατενώπιον, με βλέμμα οξύ, καρφωμένο στον θεατή. Φορά κομψά ρούχα, δηλωτικά της κοινωνικής του θέσης, και κρατά με τόλμη την παλέτα και το πινέλο, προβάλλοντάς τα ακριβώς μπροστά του, ως τεκμήριο του επαγγέλματός του. Το έργο έχει δουλευτεί με αδρό μα στιβαρό σχέδιο, ενώ εντύπωση προκαλεί η συγκρατημένη σε θερμούς τόνους του καφέ (με λιγοστά ψυχρά λευκά και γκρίζα) χρωματική κλίμακα. Ο ζωγράφος φαίνεται πως εκτιμούσε ιδιαίτερα αυτό το έργο. Το εξέθεσε στη δεύτερη ατομική του έκθεση, στο Ατελιέ, το 1937, καθώς και στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1940, ενώ το κράτησε στην κατοχή του ως το τέλος της ζωής του.