Καΐκια στο μώλο

000012 Γιάννης Μηταράκης, Καΐκια στο μώλο, 1943, ελαιογραφία σε καμβά, 58 × 68 εκ.

Ο Γιάννης Μηταράκης και η σύζυγός του Φανή πέρασαν την περίοδο της Κατοχής (1941-44) στη Χίο. Τότε φιλοτεχνήθηκε ο πίνακας με τίτλο Καΐκια στο μώλο ή, αλλιώς, Γαλήνη. Η παράσταση εικονίζει μια άποψη του λιμανιού της πόλης, ενώ έμφαση δίνεται στα μικρά ιστιοφόρα. Στο πρώτο επίπεδο, με ιδιάζουσα προοπτική αποτυπώνεται σε βάρκα ένας άντρας που ρίχνει άγκυρα. Πίσω του διακρίνεται ο μώλος, όπου έχουν δεθεί τέσσερα πλοιάρια. Στα αριστερά, τρεις άντρες φορτώνουν τα δίχτυα, καθώς ετοιμάζονται για το ψάρεμα. Στο βάθος, με γαλαζοπράσινους και γκρίζους τόνους αποδίδεται ο μαλακός όγκος των Οινουσσών και ο σταχτής ουρανός, υποδηλώνοντας πως η σκηνή έχει αποτυπωθεί το χάραμα.

Υφολογικά, το έργο εντάσσεται στο πνεύμα των τελευταίων χρόνων της δεκαετίας του 1930, όταν ο Μηταράκης ζωγράφιζε τοπία και θέματα από την καθημερινότητα, δουλεμένα ωστόσο με αφαιρετική διάθεση και απλοποιημένο σχέδιο, με λιτά χρώματα σε μεγάλες ζώνες. Ήταν μια αντίληψη που εκκινούσε μεν από τα έργα των αρχών της δεκαετίας του '30 (όπως το Πηγάδι στα Μέγαρα και το Πανηγύρι στο Πυργί) αλλά ήταν πιο συναφής με τις απόψεις της Μυκόνου, με τις καθαρές φόρμες και τη συγκρατημένη χρωματική κλίμακα. Τα Καΐκια στο μώλο θα πρέπει να συσχετιστούν και με τα Καΐκια στο καρνάγιο, έργο του 1948 (000014). Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς πως, μέσα στην Κατοχή, ο ζωγράφος προσπαθεί να διασκεδάσει το δυσχερές κλίμα, φιλοτεχνώντας γαλήνιες συνθέσεις εμπνευσμένες από την καθημερινή ζωή των ψαράδων και των ναυτικών.