Καΐκια στο καρνάγιο

000014 Γιάννης Μηταράκης, Καΐκια στο καρνάγιο, 1948, ελαιογραφία σε καμβά, 62,5 × 75,5 εκ.

Το θέμα των πλεούμενων και του ναυπηγείου παρέμενε δημοφιλές στην τέχνη του 19ου αιώνα. Στην Ελλάδα, ειδικά, ο Κωνσταντίνος Βολανάκης και ο Βασίλειος Χατζής έδωσαν μερικούς πολύ γοητευτικούς πίνακες με καρνάγια και πλοιάρια. Το θέμα εξακολούθησε να έλκει καλλιτέχνες και αργότερα, ιδίως στον Μεσοπόλεμο. Ο Μίκης Ματσάκης ή ο Γιώργος Βελισσαρίδης (μεταξύ άλλων), όταν ταξίδευαν σε περιοχές με ναυτική παράδοση συχνά απεικόνιζαν ανάλογες συνθέσεις.

Ο Μηταράκης είχε εκθέσει τον πίνακα Καΐκια Σκιάθου στην Α΄ Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση, στο Ζάππειο Μέγαρο το 1938 (σήμερα ο πίνακας ανήκει στη συλλογή του Υπουργείου Παιδείας). Ανάλογο πνεύμα διακρίνει και το έργο Τα καΐκια στο καρνάγιο, όπως είναι ο τίτλος του, και χρονολογείται το 1948. Εικονίζεται κάποια ναυπηγοεπισκευαστική εγκατάσταση, ένα καρνάγιο. Ολόκληρη την πρώτη ζώνη της σύνθεσης καταλαμβάνουν τα μικρά και μεγαλύτερα πλοιάρια – ο όγκος ενός κόκκινου υπό κατασκευή καϊκιού κυριαρχεί στα αριστερά. Λιγοστοί άνθρωποι δουλεύουν μπροστά, ανάμεσα σε ξύλα και σκελετούς βαρκών, ενώ δεξιά μόλις που διακρίνεται η θάλασσα. Στο βάθος, η λεπτή ζώνη της ξηράς (της Χίου;) και ο γαλάζιος ουρανός επιτείνουν την αίσθηση μιας ειδυλλιακής εικόνας της προβιομηχανικής περιόδου, μια τεχνογνωσία που σιγά-σιγά χανόταν, καθώς άλλαζε ο τρόπος ναυπήγησης των πλοίων. Ο πίνακας ανήκει στην ώριμη φάση του Μηταράκη, με ρεαλιστικές αφετηρίες αλλά και διάθεση για σχηματοποίηση, σηματοδοτώντας την απαρχή των μεταπολεμικών αναζητήσεών του.