Ελιές της Χίου

000010 Γιάννης Μηταράκης, Ελιές της Χίου, 1961, ελαιογραφία σε καμβά, 62,5 × 75,5 εκ.

Το δέντρο της ελιάς εξελίχθηκε κατά τον ελληνικό Μεσοπόλεμο σε εξαιρετικά δημοφιλές θέμα, καθώς θεωρήθηκε ιδιαίτερο γνώρισμα του ελληνικού τοπίου, άμεσα σχετιζόμενο αφενός με την παραγωγή του ελαιόλαδου και αφετέρου με τον αγρότη που αντιπροσωπεύει τον κατ’ εξοχήν λαϊκό άνθρωπο. Αρκετοί καλλιτέχνες, όπως ο Τάσσος Αλεβίζος, οι Λέσβιοι Ορέστης Κανέλλης και Τάκης Ελευθεριάδης, ο Θεσσαλός Αγήνωρ Αστεριάδης και άλλοι πολλοί, απεικόνισαν την ελιά ή, γενικότερα, τους ελαιώνες μέσα σε αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο. Οι πρώτες σχετικές συνθέσεις του Γιάννη Μηταράκη τοποθετούνται περί τα μέσα της δεκαετίας του 1930, ωστόσο εξακολούθησε να επιστρέφει στο θέμα.

Το συγκεκριμένο έργο της Πινακοθήκης χρονολογείται το 1961, δύο χρόνια προτού ο ζωγράφος φύγει από τη ζωή. Εικονίζονται δύο ελιές που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο τμήμα του καμβά, αφήνοντας ελάχιστο χώρο στο έδαφος (μπροστά) και τον ουρανό (πάνω δεξιά). Το ύφος ακολουθεί απολύτως την όψιμη δημιουργία του Μηταράκη: σχηματικό, εξπρεσιονιστικό σχέδιο αντιδιαστέλλεται με την εκρηκτική γραφή και την πληθωρική, ελεύθερη πινελιά. Τα δέντρα πλάθονται σε μεγάλες επιφάνειες καθαρού χρώματος, ενώ το έδαφος δουλεύεται σε μικρότερες ζώνες καθαρών χρωμάτων: πορτοκαλί, πράσινα, καφέ και ώχρες δημιουργούν ένα ψηφιδωτό τόνων, μια αφαιρετική διατύπωση του μεσογειακού τοπίου.