Κρανίο ζώου

001135 Νίκος Γιαλούρης, Κρανίο ζώου, 1971, σέπια σε χαρτί, 70 × 66 εκ.

Το κρανίο, ανθρώπου ή ζώου, παρέμενε διαχρονικά ένα από τα πιο δυνατά σύμβολα του θανάτου. Και ως τέτοιο, συχνά χρησιμοποιούνταν στη δυτική τέχνη στο πλαίσιο της νεκρής φύσης-vanitas (δηλαδή της ματαιότητας). Κρανία ταύρων είχε χρησιμοποιήσει ο Πικάσο στα χρόνια του Ισπανικού Εμφυλίου και αργότερα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επίσης, κρανία ζώων εντοπίζονται τα μεταπολεμικά χρόνια στη ζωγραφική των Λέσβιων ζωγράφων Ορέστη Κανέλλη και Τάκη Ελευθεριάδη. Σε αυτή την παράδοση εγγράφεται και ο Γιαλούρης, όταν αποτυπώνει το κερασφόρο κρανίο ενός κριού. Με οξεία, ρεαλιστική γραφή, με έμφαση στη λεπτομέρεια και ενδιαφέρον για τον ρόλο του φωτός και της σκιάς, ο ζωγράφος συλλαμβάνει τα οστά και τα κέρατα σαν ζωντανές φόρμες, χρησιμοποιεί το χρώμα του χαρτιού ως το έδαφος, να λούζεται από το αδυσώπητο φως του ήλιου. Όχι τυχαία, το θέμα δημιουργήθηκε σε μια δύσκολη, για τη χώρα, περίοδο: τα χρόνια της Απριλιανής Δικτατορίας. Η ζωγραφική του Γιαλούρη δεν ήταν εξαρχής πολιτική. Σταδιακά, από το 1970 και μετά, ο καλλιτέχνης στράφηκε προς την αλληγορία, με τη χρήση συμβόλων. Αν και δεν έλαβε ποτέ στρατευμένο, ταξικό χαρακτήρα, η τέχνη του σχολίαζε τα κακώς κείμενα κυρίως μέσα από μια ποιητική σκοπιά.