Ήρωες

001034 Νίκος Γιαλούρης, Ήρωες, 1991, μικτή τεχνική σε χαρτί, 100 × 35 εκ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι Ήρωες και οι Άγγελοι κυριάρχησαν στη ζωγραφική του Γιαλούρη. Οι ακρωτηριασμένες, τραγικές μορφές δουλεύονταν με μελάνη και καλάμι πάνω στο λευκό χαρτί και χρωματίζονταν με λαμπερά κόκκινα, γαλάζια και χρυσά χρώματα που προσέδιδαν στο σύνολο έναν ποπ αλλά ασύμβατο με το δραματικό πνεύμα των έργων χαρακτήρα. Δεν είναι σαφές το από που εμπνεύστηκε ο ζωγράφος τα θέματα αυτά. Η καταγωγή τους ίσως πηγαίνει πίσω, στα χρόνια της Δικτατορίας και της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Σε κάθε περίπτωση, αποτέλεσαν την πιο σημαντική σειρά έργων του ώριμου Γιαλούρη. Στο συγκεκριμένο σχέδιο εικονίζονται δύο ακρωτηριασμένα γυμνά αντρικά σώματα. Ο ένας έχει σηκώσει τον άλλο στους ώμους του, αμφότεροι ωστόσο είναι χωρίς χέρια και χωρίς πόδια. Λιγοστές πινελιές χρώματος ζωντανεύουν την εικόνα: κόκκινα βάφουν τις πληγές, μπλε και χρυσά για τα κουρέλια που φορούν καθώς και για τις ταινίες και τα στεφάνια που καλύπτουν τα κεφάλια τους. Με υφασμάτινη ταινία και δάφνινο στεφάνι στολίζονταν στην αρχαιότητα οι νικητές των αγώνων. Όμως, οι μορφές αυτές δεν μοιάζουν με νικητές. Περισσότερο προσωποποιούν την ήττα, αποπνέοντας έναν συνολικά τραγικό τόνο. Το ηρωϊκό αφήγημα απασχολούσε τον Γιαλούρη από παλιά: για παράδειγμα, στη σειρά συνθέσεων με καρέκλες και δεκανίκια, ανακαλούνται οι μνήμες του από τους αναπήρους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του Εμφυλίου.